|
1
|
|
|
2
|
- CIEKAWI LUDZIE
- GMINA - obecnie
- GIMNAZJUM –MOJA
CODZIENNOŚĆ
- ZABYTKI
|
|
3
|
|
|
4
|
- ARCISZEWO MURKOWO
- BORZEŃ NAKWASIN
- BRODY DUŻE NIŹDZIN
- BRODY MAŁE ORSZYMOWO
- CHYLIN PERKI
- DZIERZANOWO PODGÓRZE
- GAŁKI PRZYKORY
- GŁÓWCZYN RĄKCICE
- KIEŁTYKI ŚCIBOROWO
- KUPISE ŚWIĘCICE
- LASOCIN WĘGRZYNOWO
- LIWIN WILKANOWO
- MAŁA WIES ZAKRZEWO
|
|
5
|
|
|
6
|
- Wieś znana w dokumentach od 1363 roku, także pod nazwami: GALKA, GALKI,
WOLA GALECZSKA. W początkach XIX wieku była to wieś dziedziczna
kasztelana, senatora, kawalera orderu św. Stanisława Franciszka
Nakwaskiego herbu Prus. Była siedzibą rodziny Gałeckich Herbu Junosza.
Mieszkańcy tej wsi, Adam podwojewodzi wyszogrodzki i Felicjan podpisali
elekcję Jana III Sobieskiego.
|
|
7
|
- Żył w latach 1629 – 1696, był królem Polski od 1674 roku. Od 1648 roku
kontynuował karierę wojskową uczestnicząc w kampaniach wojennych przeciw
Kozakom, Tatarom, Szwedom, Turkom i Moskwie. W 1665 roku mianowany
marszałkiem wielkim koronnym, a rok później hetmanem polnym. W czasie
swego panowania starał się wzmocnić władzę królewską i powstrzymać
samowole magnatów. W 1683 roku podpisał traktat przyjaźni z Austrią i 12
IX tego roku odniósł wspaniałe zwycięstwo nad armią turecką. W 1686 roku
zawarł pokój wieczysty z Rosją. Jan III Sobieski pozostawił po sobie
pamięć jako znakomity wódz,
śmiały i przewidujący polityk oraz mecenas sztuki. Za jego panowania
zbudowano reprezentacyjną rezydencję w Wilanowie.
|
|
8
|
- Znaleziska archeologiczne wskazują na istnienie w tej miejscowości
cmentarzyska z XI – XII wieku. Wieś w dokumentach wspomniana już w 1413
roku. Prawdopodobnie jej właścicielami była familia Arciszewskich herbu
Prawdzic. W początkach XIX wieku wieś liczyła około 20 domów. W
początkach XX wieku wieś ta i folwark, jaki się w niej znajdował.
Należały do pani Młodowskiej. W 1912 roku właścicielka rozprzedała część folwarku między
około 15 nabywców. Wieś liczyła sobie wówczas 250 mieszkańców
|
|
9
|
- Przedsiębiorstwo rolne oparte na wolno- najemnej sile roboczej, na
ziemiach pól od początku XIX wieku.
|
|
10
|
- Wieś w dokumentach pierwszy
raz pojawiła się w 1425 roku pod nazwą BORZIM, jej późniejsze nazwy
brzmią: BORZYM, ZBORZEŃ. Wieś dziedziczna rodziny Małowieskich,
następnie własność Hipolita Gawareckiego , a później Marii Nakwaskiej.
Borzeń położony był na urodzajnej ziemi, pięknym pastwisku i posiadał
sad. Istniał tu dwór wystawiony przez Małowieskich w 1732 roku. W
początkach XX wieku wieś liczyła sobie 70 mieszkańców.
|
|
11
|
- Wieś w dokumentach wspominana od około 1240 roku. Nazywana również:
BRODI, BRODY WIELKIE. W XVIII wieku była to wieś królewska. W początkach
XIX wieku liczyła 18 domostw. Znajdował się tam staw na nim młyn. W
początkach XX wieku była to malowniczo położona wieś gospodarska.
Liczyła wówczas 20 osad, w których mieszkało 151 osób.
|
|
12
|
- Wspomniana W dokumentach w roku 1428, również jako BRODY MINOR. W XV
wieku były własnością zamożnej szlachty herbu Prus, w końcu XVIII wieku
– Miszewskiej, Mieczyńskiego, Łosowskiego. Około 1924 roku własność
Tomasza Gościckiego – radcy departamentu płockiego. Wieś liczyła wówczas
8 domostw. Znajdował się w niej kanał i borek sosnowy. W początkach XIX
wieku założono tu, zapewne dla Gościckich, park krajobrazowy. Otaczał on
dwór modrzewiowy spalony w 1840 roku. Na
przełomie XIX i XX wieku wieś ta była folwarkiem, którego
właścicielką była pani Jaroszewska. Wieś liczyła wówczas 165
mieszkańców. W latach 1926 – 1940 owe dobra były w posiadaniu
Sowińskich.
|
|
13
|
- Wieś pojawia się w dokumentach
w roku 1406 pod nazwami: CHILINO, CHILINO MINOR. Prawdopodobnie jej
pierwszymi właścicielami była rodzina Chylońskich herbu Jastrzębiec.
Później wieś dziedziczna Pawła Kadłubowskiego herbu Belina, następnie w
początkach XIX wieku Klimkiewiczów. Znajdował się tam wtedy sad, staw
browar i las.
|
|
14
|
- Odnaleziono tu ślady cmentarzyska prawdopodobnie z XI lub XII wieku.
Pierwszy RAZ w dokumentach wieś pojawiła się od 1419 roku. Od XV do
XVIII wieku było własnością Rościszewskiego, a od lat dwudziestych
sędziego pokoju powiatu wyszogrodzkiego Bonowentury Małowieskiego,
później Małowieskich. W XIX wieku, liczyło 11 domów. W początkach XX
wieku, kiedy było własnością Stefana Mieczkowskiego, posiadało ładny
pałac stawiany jeszcze przez Konstanta Małowieskiego, zniszczony w I wojnie światowej. Wieś
liczyła wtedy około 310 mieszkańców.
|
|
15
|
- Wieś w dokumentach wspomniana już w 1257 roku. Zwana w nich również:
GLOWCZYNO MAIOR, GLOWCZYNO MINOR. Wieś ta w XIX wieku była jedną z wielu
własności dziedzicznych kasztelana Franciszka Nakwaskiego. Liczyła
wówczas 6 domostw. Wywodziła się stąd rodzina Główczyńskich.
|
|
16
|
- W dokumentach wieś wzmiankowana po raz pierwszy w 1425 roku. W początku
XIX wieku wieś dziedziczna Franciszka Nakwaskiego. Liczyła ona wówczas 8
gospodarstw.
|
|
17
|
- W średniowieczu prawdopodobnie część Chylina (pole Kupiszowskie). Kupise były małą
kolonią w podgórskim borze królewskim. Liczyła w owym czasie 3 domy.
|
|
18
|
- Wieś w dokumentach po raz pierwszy
wzmiankowana w 1413 roku. Nazywana również: LASOCICZE. Nazwa tej
wsi wiąże się prawdopodobnie z nazwiskiem jej właściciela, sędziego
pokoju powiatu wyszogrodzkiego –Floriana Lasockiego Herbu Dołęga.
Zarówno on jak i jego synowie wielokrotnie przysłużyli się ojczyźnie,
służąc w wojsku i czynnie broniąc jej przed najazdem Szwed ów w XVII
wieku. W początku XV wieku wieś liczyła 14 domów i wiatrak. Na przełomie
Xix i XX wieku w Lasocinie znajdował się folwark. Należał on do pana
Kaweckiego. Mieszkało tam około 215 osób.
|
|
19
|
- Pierwsze wzmianki o tej wsi pochodzą z lat 141 – 1425. Wieś nazywano
również: LIWINO, LEWINO. W początkach XIX wieku osada była jedną z wielu
wsi dziedzicznych Franciszka Nakwaskigo. W początkach XX wieku istniał
tu folwark należący do dziedzica Nakwasina, Jerzego Bogusławieckiego –
Nakwaskigo. Wieś liczyła wtedy 93 mieszkańców.
|
|
20
|
- W dokumentach po raz pierwszy wymieniona w 1435 roku. Jeszcze w
początkach XX wieku spotykana była również jako Maławieś. Zapewne
pierwotnie należała do rodziny Małowieskich herbu Gozdowa. W XVIII wieku
stała się własnością Nakwaskich. Ich własnością była przez większość XIX
wieku, później przeszła w ręce Aleksandra Pażdzieckiego, Lucyny i
Wojciech Białosukinów, a w XX wieku Knittów. W roku 1898 powstała
cukrownia wzniesiona przez Stanisława Sonnenberga. Pod koniec XIX wieku
wieś liczyła 167 mieszkańców . W czasie I wojny światowej zniszczeniu
uległy między innymi: piękny park założony przez Annę Nakwaską, pałac,
cukrownia. W okresie międzywojennym Knittel był pierwszym starostą
gnieźnieńskm.
|
|
21
|
- W dokumentach pojawia się około 1240 roku jako MVRKOWO, a następnie
MORKOWO, MÓRKOWO i MURKOWO. Wieś ta była w rękach biskupów płockich, a w
początkach XIX wieku Sulińskich, posiadała wówczas 5 domów. W XIX wieku
na tuteszych glebach bardzo dobrze plonowało żyto. W początkach XX wieku
wieś liczyła 77 mieszkańców i była własnością Gracjana Lisickiego..
|
|
22
|
- Wieś w dokumentach po raz pierwszy wzmiankowana w 1363 roku. W początkach XIX
wieku była jedną z wielu
dziedzicznygh wsi Franciszka Nakwaskiego i zarazem jago wsią rodzinną.
Wieś składała się z 18 gospodarstw. Znajdował się w niej sad, wiatrak i
las z rzadkimi owocami w owych czasach
w tej okolicy drzewami jasionowymi. Jan (łowczy) i Feliks (wojski
wyszogrodzki), pochodzący z Nakwasina, w 1648 roku podpisali elekcję Jana
Kazimierza. W pierwszej połowie XIX wieku dla Nakwaskich założona tu
park krajobrazowy. Około roku 1900 Nakwasin należał do Jerzego
Bogusławskiego – Nakwaskiego, potem do Szymanowskich. Na początku XX
wieku zbudowano w parku murowany dwór, rozbudowany jeszcze po II wojnie
światowej.
|
|
23
|
- Żył w latach 1609 – 1672, król
Polski od 1648 do 1668 roku syn Zygmunta III Wazy. Toczył wojny m,in. z
Kozakami, Moskwą, Szwecją. W 1657 roku utracił zwierzchnictwo nad
Prusami Książęcymi. Dążył do
wzmocnienia władzy królewskiej , po abdyfikacji wyjechał do Francji.
|
|
24
|
- W dokumentach wieś wymieniana od 1421 roku . Jedna z części Niździna
była oddzielną wsią zwaną Duplice. W początku XIX wieku wieś liczyła 3 domy i należała do
Tomasza Gościckiego. W końcu XIX wieku na granicy Niździna i Małej Wsi
powstała cukrownia.Folwark należał w początkach XX wieku do Piotra
Noskowskiego i liczył 209 mieszkańców. Właścicielem wsi był Stanisław
Niździński, poseł na sejm lubelski, który podpisał unię Litwy z Koroną w
1569roku.
|
|
25
|
- Związek Polski z Litwą w XIV – XVIII wieku, umacniany w aktach prawnych
związanych uniami.
|
|
26
|
- Pierwszy raz w dokumentach pojawiło się w 1254 roku. Przez długi okres
Orszymowo było wsią królewską. Jednym z pierwszych właścicieli
występujących w dokumentach był Damian – podkomorzy książęcy. Zapewne od
XI wieku istniał tu gród. W 1258 roku Orszymowo zostało zniszczone i
zdobyte przez księcia litewskiego
Trojana. W XIV wieku dokumenty po raz pierwszy wymieniają parafię
orszymowską. Od średniowiecza istniał tu kościół drewniany. W 1825 roku
rozpoczęła się budowa murowanego kościoła. Pod wezwaniem św. Florianaz
fundacji Floriana Lasockiego. W swojej długiej historii wielokrotnie przechodziła z rąk do rąk, m.in.. W początkach XX
wieku należała do Tadeusza
Sokolnickiego (wtedy osada liczyła 256 mieszkańców), a wcześniej do
Lasockich.
|
|
27
|
- Dawniej Niździno – Pirki lub Pyrki. Jeszcze w XVI wieku były częścią
Niździna. W XVII własność Ciołkowskich herbu Jastrzębiec. Przedstawiciel
tej rodziny, Marcin podpisał elekcję Jana III Sobieskiego. W początkach
XIX wieku, gdy wieś należała do Mylkego, było tu 9 domów i wiatrak. W
początkach XX wieku Perki liczyły 228 mieszkańców.
|
|
28
|
- Archeolodzy odkryli tu ślady osady, być może jeszcze z czasów kultury
łużyckiej oraz cmentarzysko z XI lub XII wieku. Wieś po raz pierwszy w
dokumentach wspomniana w 1450 roku. Do schyłku XVIII wieku wieś liczyła
24 domy. Wokół rozpościerały się lasy królewskie. W początkach XIX wieku
wieś była własnością Konstantego Małowieskiego, a około 1900 roku
Tadeusza Ramockiego. Prawdopodobnie w połowie XIX wieku wzniesiono tu
drewniany parterowy dwór na planie prostokąta. Około roku1925 gruntownie
go przebudowano. Do roku 1945 był on własnością Marii Bogusławskiej.
Wokół dworu znajdował się park ze szpalerami kasztanowców i okazami
kilkunastoletnich dębów i jesionów.
|
|
29
|
- Wieś założona w 1862 roku przez Arkadiusza Gościckiego. Złożona była z 4
osad. Liczyła wówczas 28 mieszkańców. Powstała z części Węgrzynowa.
|
|
30
|
- W dokumentach wymieniane od 1351 roku. Wieś dziedziczna sędziego pokoju
Bonawentury Małowieskiego i jego
rodziny, a później Mieczkowskich. W początkach XIX wieku wieś liczyła 9
chałup. Na przełomie XIX i XX wieku znajdował się tu folwark z
rezydencją dworską, którą następnie przeniesiono do Dzierżanowa . Wieś
liczyła wtedy około 147 mieszkańców w 22 domach.
|
|
31
|
- Wieś założona w 1904 roku na terenach Wilkanowa graniczących z
Nakwasinem. Liczyła sobie wówczas 46 mieszkańców. Nosiła nazwę ŚCIBÓR.
|
|
32
|
- Badania archeologiczne prowadzone tu w 1911 roku potwierdziły istnienie
cmentarzyska w obudowach kamiennych z XI lub XII wieku. Wieś po raz
pierwszy w dokumentach wymieniona w roku 1416. W niektórych dokumentach
wieś ta figuruje pod nazwą CZWORY, czyli podzielonej na cztery części:
ŚWIĘCICE RUSZKI, ŚWIĘCICE KASZE, ŚWIĘCICE WRÓBLE, ŚWIĘCICE PAPIERY.
Około 1817 roku były własnością Kajetana Nakwaskiego. Wieś liczyła wtedy
13 domów, był tu ogród i las. W 1895 roku wybudowano tu murowany z
cegły, otynkowany dwór. Do 1939 roku był on własnością W. Chojeckiego. W
początkach XX wieku w owej wsi znajdował się folwark będący własnością
p. Stefana Biesiekierskiego.
|
|
33
|
- Pojawia się w średniowiecznych dokumentach od 1407 roku. Część wsi
nazywana była Głąby. W początkach XIX wieku wieś Tomasza Gościckigo,
liczyła wtedy 13 domów i wiatrak. Folwark został ostatecznie rozprzedany
w 1883 roku między okolicznych gospodarzy.
|
|
34
|
- Wprawdzie dokumenty tę wieś wymieniają po raz pierwszy w 1413 roku,
jednak w czasie prac wykopaliskowych prowadzonych w latach 1871 – 1873
odkryto tam pozostałości grodu obronnego otoczonego wałami i fosą,
prawdopodobnie z XII lub XIII wieku. W XV wieku była gniazdem rodziny
Wilkanowskich herbu Lis. Mikołaj Wilkanowski z owej wsi podpisał elekcję
Jana Kazimierza. Kolejnymi jej dziedzicami była m.in.. rodzina Mikorskich. Kiedy jej właścicielem był Franciszek Salezy
Nakwaski znajdował się w niej murowany dwór, ogród owocowy i lasek. Wies
liczyła 12 domów. W 1887 roku miejscowy gospodarz - Klemens Gankowski wystawił tu
kapliczkę przydrożną..
|
|
35
|
- Wieś znana od 1400 roku. Należała do Lasockich, Nakwaskich, Krajewskich.
W początkach XIX wieku była to wieś dziedziczna Leonarda Lasockiego.
Liczyła wtedy 14 domów. W 1620 roku Lasoccy ufundowali tu istniejący do
dziś drewniany kościół. Na starym cmentarzu znajduje się m.in.. mogiła
harcerzy poległych w II wojnie światowej.
|
|
36
|
|
|
37
|
|
|
38
|
|
|
39
|
|
|
40
|
- -Jakie ma Pan wspomnienia
związane z Małą Wsią?
- KT: Mógłbym zacząć słowami
wspaniałego poety, cytuję: „Tu przeżywałem okres sztubacki.
- Tu z dziewczętami miewałem
schadzki,
- Tu rymowałem pierwsze wyrazy.
- Tu się żeniłem pierwsze trzy
razy...”
|
|
41
|
Druga część fragmentu
tego wiersza nie jest wierną ilustracją spędzonego przeze mnie tu czasu i
moich dokonań. Pierwszy raz nie żeniłem się w Małej Wsi, ale wspomnienia
związane z moim tu pobytem są nie mniej emocjonujące. Były gwiżdżące parowozy
pod parą z masywnymi wagonikami i drezyny na szynach. Nieduża osada fabryczna
tętniła swoim życiem. Po 15-tej z fabryki wychodził tłum ludzi, rozchodzących
się wzdłuż szosy. Twarze zmęczone, ale pogodne i życzliwe. Wielu mieszkańców
Małej Wsi wieczorami spotykało się całymi rodzinami na fabrycznych ogródkach,
a nieliczni na stawach łowiąc ryby. Młodzież i nie tylko spędzała czas na
świetlicy, na boiskach do piłki nożnej i siatkowej przy szkole, a kadra na
stadionie za parkiem. W soboty i niedziele wszyscy tłumnie spotykali się
przed kinem „Era” szturmujący, zbity klub kinomanów przesuwał po całym
pomieszczeniu, przylegającym do sali kinowej, dość masywną, zbudowaną z desek
kasę biletową wraz ze znajdującym się w niej kasjerem, który nie przerywał
sprzedawania biletów. Jak ja zazdrościłem kierownikowi kina, panu
Jankowskiemu i Rogowskiemu, że mogą oglądać każdy seans. Na takie filmy jak
„Zakazane piosenki”, „Bohaterki Pacyfiku” czy „Świat się śmieje” pracownicy
kina mięli również niemałe trudności z
wejściem na salę. Zimą jeździliśmy na łyżwach, nartach. Czasami zarywał się
lód i trzeba było ukradkiem wysuszyć się przy piecu u kolegi, unikając gniewu
rodziców.
|
|
42
|
-A czy miało miejsce
jakieś wydarzenie, które utkwiło Panu w pamięci i które zaważyło na dalszym
Pana życiu, na karierze?
KT: Niektóre wydarzenia w Małej Wsi zapadły głęboko w mojej pamięci. W
okresie walki o władzę w państwie, pamiętam, jak zamykano w miejscowym
areszcie porządnych ludzi tuż przed referendum, aby nie mięli wpływu w
głosowaniu. Pamiętam tragiczną śmierć młodego AK-owca Lucka
Górnickiego.Największym przeżyciem była matura.
-Jako młody człowiek przeniósł się Pan ze wsi do miasta. Czy łatwo było
Panu przystosować się do środowiska miejskiego?
KT: Bardzo łatwo.
-Czy mógłby Pan pokrótce przedstawić przebieg swojej kariery
zawodowej?
KT: Poza marzeniami nie robiłem żadnych planów na zrobienie tego co
nazywamy karierą. Zawsze myślałem o atrakcyjnej, nie najgorzej płatnej pracy.
Ponad rok pracowałem w wydawnictwie Agencji Dziennikarzy, którą zmieniłem na
Wytwórnię Filmów Dokumentalnych. Wewnątrz tego filmowego organizmu znajdowała
się Polska Kronika Filmowa. Miejsce – raj, dla tych którzy lubią patrzeć na
ekran. A było na co. Tu, w niepowtarzalnej atmosferze jaka panuje przy powstawaniu filmów, nauczyłem
się przede wszystkim prostej pracy: obróbki i technologii filmu oraz jego
organizacji. Staraniem wielu słynnych dokumentalistów Polska Kronika Filmowa
wyodrębniła się wraz ze Studiem Filmowym „Kronika”.
|
|
43
|
- Wiemy, że od dawna
interesowałeś się sportem. Co sprawiło, że zająłeś się wioślarstwem?
- PR: Sportem zajmowałem się już
w szkole podstawowej, grałem w piłkę nożną i koszykówkę, brałem udział w
zawodach lekkoatletycznych. W pierwszej klasie Zasadniczej Szkoły
Zawodowej nr 70 nauczyciel zaproponował W-F zaproponował mi m.in..
ćwiczenie w szkole wioślarstwa sportowego „Budowlani” Płock. Zgodziłem
się trenować. Choć po upływie pół roku chciałem zrezygnować, po namowie
trenera zostałem w klubie.
|
|
44
|
|
|
45
|
|
|
46
|
- Żył w latach 1886 – 1941,
marszałek Polski. W czasie I wojny światowej oficer I Brygady Legionów,
podczas wojny z bolszewikami był dowódcą armii. Po śmierci marszałka J.
Piłsudskiego zajął miejsce Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych, a rok
później otrzymał awans na marszałka. Był Wodzem Naczelnym podczas wojny
we wrześniu 1939 roku......
|
|
47
|
|
|
48
|
- Budowę cukrowni w Małej Wsi
zainicjował w 1898 roku właściciel majątków Mała Wieś i Niździn –
Sohnenberg. Zlokalizowano ją na granicy w/w majątków i pobudowano
zakładając teoretyczny przerób w wysokości 300 ton buraków na dobę.
- Pierwszą kompanię uruchomiono
- w 1899 roku. Załogę cukrowni stanowili rzemieślnicy przybyli z
cukrowni: Guzów, Model, Młodzieszyn i Sanniki oraz robotnicy z
okolicznych wiosek i majątków oraz nieliczna administracja - osoby na ogół związane z okolicznymi
ziemianami.
|
|
49
|
- Od 1991 roku, a więc od
początku funkcjonowania Domu jego mieszkańcy poprzez różne formy
\działalności integrują się ze środowiskiem lokalnym. Z usług tej
placówki korzystają mieszkańcy wsi, dzieci z okolicznych szkół i rodzin
najuboższych. Przyjaźnią się z mieszkańcami odległego zaledwie o 10 km
Domu Pomocy Społecznej w Miszewie Murowanym. Wspólnie przygotowują
szereg imprez, z których dwie, organizowane corocznie zasługują na
szczególną uwagę: -Dzień Humoru i Satyry w Zakrzewie.
- - Letnie Olimpiady Sportowe w
Miszewie
|
|
50
|
|
|
51
|
|
|
52
|
|
|
53
|
|